Energia ze źródeł odnawialnych w Polsce oraz dostępne dotacje w 2022

Na popularności w Polsce zyskuje zielona energia, która korzystnie wpływa na środowisko naturalne, a dodatkowo często powoduje obniżenie kosztów uzyskania energii względem energii produkowanej z wykorzystaniem źródeł nieekologicznych. W związku z rosnącymi cenami prądu oraz węgla, perspektywa korzystania z OZE wydaje się coraz bardziej atrakcyjna.

Odnawialne źródła energii to ogół zasobów wykorzystywanych do produkcji energii elektrycznej i cieplnej, których długotrwałe wykorzystywanie nie powoduje znacznego deficytu lub których odnawianie następuje w krótkim czasie. Dostępne źródła energii odnawialnej to:

• elektrownie wodne, w których wykorzystuje się energię grawitacyjną wody,
• elektrownie fotowoltaiczne, w których wykorzystuje się promieniowanie słoneczne,
• elektrownie geotermalne, wykorzystujące energię cieplną Ziemi,
• elektrownie wiatrowe, wykorzystujące moc wiatru,
• biopaliwa, wykorzystanie biomasy np. pochodzenia roślinnego.

Energia odnawialna w Polsce

W polskiej elektroenergetyce wciąż dominuje węgiel, jednak udział energii ze źródeł odnawialnych wzrósł z 19,74% w 2019 r. do 21,60% w 2020 r. Energia pozyskiwana ze źródeł odnawialnych w Polsce w 2020 r. pochodziła w przeważającym stopniu z biopaliw stałych (71,61%), energii wiatru (10,85%) i z biopaliw ciekłych (7,79%). Łączna wartość energetyczna pozyskanej energii pierwotnej ze źródeł odnawialnych w Polsce w 2020 r. wyniosła 524 113 TJ.

WYKRES 1. STRUKTURA POZYSKANIA ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE WG NOŚNIKÓW W 2020 R.

źródło: stat.gov.pl

Jednym z celów Polityki Energetycznej Polski do 2040 roku jest rozwój odnawialnych źródeł energii. Do końca 2030 roku udział odnawialnych źródeł w końcowym zużyciu energii ma wynosić przynajmniej 23%. Zaobserwować również możemy coraz bardziej świadome podejście Polaków. Jak pokazują badania CBOS „Polacy o oszczędzaniu energii i energetyce”, 22% ankietowanych rozważa zainstalowanie urządzeń wykorzystujących OZE. Do tej pory największym zainteresowaniem cieszy się montaż paneli fotowoltaicznych. Liczba instalacji fotowoltaicznych według danych Urzędu Regulacji Energetyki na koniec 2020 r. wynosiła około 460 tys. Moc zainstalowana w mikroinstalacjach z roku na rok wzrasta, w 2020 r. wzrosła ona trzykrotnie w stosunku do 2019 roku.

Dofinansowanie do OZE

Ceny prądu będą stale rosły, dopóki w Polsce głównym źródłem energii będą nieodnawialne źródła energii. Na wzrost cen prądu wpływ mają m.in. coraz wyższe koszty energii pochodzącej z węgla oraz powiązane z tym opłaty z tytułu emisji dwutlenku węgla. Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii niesie za sobą wiele korzyści, m.in. bezpieczeństwo energetyczne, niezależność energetyczną, obniżenie rachunków za prąd i ograniczenie emisji CO2. Do korzystania z odnawialnych źródeł energii zachęcić również ma szereg dofinansowań. W 2022 roku dla gospodarstw domowych dostępne będą następujące dofinansowania:

Czyste Powietrze – jeden z najbardziej popularnych programów. Celem programu jest poprawa jakości powietrza oraz zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych poprzez wymianę źródeł ciepła i poprawę efektywności energetycznej budynków. Program przewiduje dofinansowania m.in. na: wymianę starych źródeł ciepła (pieców i kotłów na paliwa stałe) oraz zakup i montaż nowych źródeł ciepła, które będą spełniały wymagania programu, a także docieplenie przegród budynku, wymianę stolarki okiennej i drzwiowej, instalację odnawialnych źródeł energii (kolektorów słonecznych i instalacji fotowoltaicznej), montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. Program kierowany jest do właścicieli budynków mieszkalnych jednorodzinnych już wybudowanych oraz domów jednorodzinnych będących w trakcie budowy. W 2022 roku maksymalna kwota dotacji wynosi 69 000 zł. Wysokość dofinansowania jest uzależniona od uzyskanego na osobę dochodu miesięcznie w gospodarstwie domowym wnioskodawcy. Od początku trwania programu wypłacono już 2 336 818 070 zł dofinansowania.

Mój Prąd – celem programu jest zwiększenie produkcji energii elektrycznej z mikroinstalacji fotowoltaicznych. Dofinansowanie w wysokości do 50% (nie więcej niż 3 000 zł) dotyczy zakupu i montażu instalacji fotowoltaicznej (PV) o mocy 2-10 kW. W ciągu dwóch poprzednich edycji wypłacono już ponad 240 tysięcy dofinansowań, na łączną kwotę ok. 1,159 mln zł. Program przyczynił się do redukcji emisji CO2 o ponad 1 mln ton.

Moje Ciepło – głównym celem jest wsparcie rozwoju ogrzewnictwa indywidualnego i energetyki prosumenckiej z wykorzystaniem pomp ciepła w domach jednorodzinnych o podwyższonym standardzie energetycznym. Dopłaty dotyczą zakupu i montażu pomp ciepła w wysokości do 30% kosztów (maksymalnie 21 000 zł).

Mój elektryk – dofinansowanie do zakupu lub leasingu aut elektrycznych osobowych i dostawczych. Maksymalna wartość samochodu, który może dostać rządowe wsparcie, określona została na 225 000 zł. Wysokość dofinansowania dla osób fizycznych zależy od posiadania Karty Dużej Rodziny (bez Karty Dużej Rodziny – do 18 750 zł, z Kartą Dużej Rodziny do 27 000 zł).

Dotacja warszawska – środki uzyskane w ramach dotacji warszawskiej można przeznaczyć na wykonanie instalacji odnawialnego źródła energii oraz modernizację kotłowni (wymiana kotła na paliwo stałe na pompę ciepła, przyłączenie do sieci ciepłowniczej, kocioł na gaz, ogrzewanie elektryczne). Wartość dofinansowania wynosi maksymalnie 40 000 zł.

Stop Smog – celem programu jest ograniczenie emisji zanieczyszczeń powietrza, poprawa jakości powietrza oraz poprawa efektywności energetycznej budynków poprzez wymianę lub likwidację wysokoemisyjnych źródeł ciepła na niskoemisyjne, termomodernizację jednorodzinnych budynków mieszkalnych, podłączenie do sieci ciepłowniczej lub gazowej i jest ukierunkowany na mniej zamożnych właścicieli nieruchomości. Dotacja wynosi do 70% kosztów (średni koszt nie może być większy od 53 000 zł).

Ulga termomodernizacyjna – jest to ulga podatkowa, która umożliwia odliczenie od podatku kosztów związanych z termomodernizacją budynku, które zostały rozpoczęte po 1 stycznia 2019 roku. Możliwość odliczeń przysługuje każdemu podatnikowi z osobna, czyli każdemu z małżonków przysługuje prawo odliczenia wartości maksymalnej 53 000 zł. Jednak każdy z podatników powinien posiadać fakturę wystawioną na jego nazwisko, dokumentującą poniesienie kosztów związanych z zakupem materiałów budowalnych, usług i urządzeń związanych z termomodernizacją budynku. W przypadku, gdy na fakturach znajdują się nazwiska obojga małżonków, każdy z nich ma prawo odliczenia w ramach wyżej wskazanego limitu 50% poniesionych wydatków przedstawionych na fakturach.

Premia termomodernizacyjna – jest to dofinansowanie, które przysługuje inwestorowi na spłatę kredytu zaciągniętego na termomodernizację. Wysokość dofinansowania wynosi 16% kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego lub 21% kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego razem z montażem mikroinstalacji OZE.

Moja Woda – program, który ma na celu zwiększenie retencji wody na terenie prywatnych gospodarstw, które miałyby doprowadzić do oszczędzania wody. Dotacja obejmuje dofinansowanie do 80% (max. 5 000 zł) kosztów poniesionych na zakup i montaż instalacji służących do zbierania wód opadowych, retencjonowanie wód odpadowych, wykorzystywania retencjonowanych wód opadowych.

Wojewódzkie, gminne lub miejskie dofinansowania – wysokość i zasady zależą od dane programu oferowanego przez województwo, gminę, miasto.

Wymienione powyżej dofinansowania można ze sobą łączyć. Nie powinno być problemu z połączeniem ze sobą np. ulgi termomodernizacyjnej z dofinansowanie pozyskanym w ramach programu Czyste Powietrze oraz dotacji Moja Woda. Szczegółowe zasady określające możliwości korzystania z danych dotacji znajdują się na stronach internetowych dedykowanych poszczególnym programom.

Korzyści z wykorzystywania odnawialnych źródeł energii są niepodważalne, dlatego inwestycji w takie źródła lepiej nie odkładać na później. Im wcześniej wyposażymy swój dom w źródła odnawialnej energii, tym szybciej zaczniemy odczuwać korzyści z tego płynące, np. inwestycja w pozyskiwanie energii z paneli fotowoltaicznych zwraca się po 8-10 latach. Dzięki wykorzystaniu OZE zmniejszamy również negatywny wpływ człowieka na środowisko.

Klaudia Jastrzębska
Starszy Specjalista ds. Analiz i Rozwoju w Projekcie AMRON III, Analityk GIS